آشنایی با ساختمان نرمال ستون فقرات

ستون مُهرهها یا ستون فقرات

 («فقره» در عربی بهمعنای مهره است) بخش اصلی استخوانبندی انسان در نیمتنهٔ بالایی است. نقش ستون مهرهها، حمایت از کل بدن، توانایی در خم شدن و چرخیدن در تمام مسیرها، و نیز حمایت از ساختمانهای حیاتی بدن مثل اعصاب و نخاع است که در داخل آن قرار دارند.

ستون مهره

ستون مهرهای، محور مرکزی بدن را تشکیل داده و در عقب ناحیهٔ تنه و در خط وسط قرار دارد و از قاعدهٔ جمجمه شروع میشود و در تمامی طول گردن و طول تنه امتداد دارد. در کودکان تعداد مهرههای ستون مهرهها، ۳۳ عدد است که در بالغین پنج تای ما قبل آخر بهم جوش خورده و استخوان خاجی را تشکیل میدهند و ۴ مهرهٔ آخر نیز بههم جوش خورده، استخوان دنبالچه را بهوجود میآورند؛ بنابراین، تعداد مهرهها در افراد بالغ به ۲۴ قطعه تقلیل مییابد.

از ۲۴ مهرهٔ آزاد، ۷ عدد مهرههای گردن، ۱۲ عدد مهرههای پشتی و ۵ عدد مهرههای کمر را تشکیل میدهند. مهرههایی که در ساختار قفسه سینه شرکت دارند. ۱۲ عدد مهرههای پشتی هستند. مهرهها دارای شکل مشابهی هستند، تنه مهره که در جلو واقع شده، استوانهای شکل است.

قوس مهره که در عقب قرار دارد و با تنه مهره تشکیل سوراخ مهره را میدهد. مجموع سوراخهای مهرهای، مجرای مهرهای نامیده میشود که در آن نخاع جای دارد. این مجرا در بالا بهوسیله سوراخ استخوان پس سری به تمام دندههای قفسه سینه به ۱۲ عدد مهرههای پشتی ستون مهرهای، متصل هستند.

کمر

ناحیهای از تنه که از بالا محدود به یک سطح افقی است که از کنار تحتانی دوازدهمین زوج دندههای قفسهٔ سینه میگذرد و از پایین محدود به سطحی افقی میشود که از تاج خاصره مرور میکند. ناحیهٔ کمری که معمولاً به نام کمر خوانده میشود، در قسمت جلو محدود به سطح داخلی تنههای مهرهٔ کمری است که در پشت امعاء و احشاء در ناحیهٔ شکم قرار دارند و از قسمت خارج یا خلف، عضلهٔ خارجی کمری و پوست بدن در این قسمت آن را محدود کرده است.

ساختمان یک مهره معمولی

هر مهره از یک بخش قدامی (تنه) و یک بخش خلفی (قوس مهرهای) ساخته شده و سوراخ مهرهای در بین این دو بخش قرار دارد در مجموع هر مهره از قسمتهای زیر تشکیل شدهاست:

  • تنه مهره: دارای پنج سطح فوقانی، تحتانی، خلفی و طرفی است. سطح خلفی، حد قدامی کانال نخاعی را میسازد و سطح فوقانی و تحتانی محل قرارگیری دیسک بین مهرههاست. تنه مهره در تحمل وزن بدن شرکت مینماید.

  • قوس مهرهای که از نخاع محافظت میکند و از قسمتهای زیر تشکیل شدهاست.

  1. یک جفت پایه (Pedicle) که قسمتهای قدامی طرفی قوس مهرهای را تشکیل میدهد.
  2. یک جفت تیغه (Laminae) که قسمتهای خلفی قوس مهرهای را بوجود میآورند.

۳. هفت زایده که شامل ۴ زایده مفصلی (۲ تا فوقانی و ۲ تا تحتانی)، دو زایده عرضی و یک زایده شوکی میباشد.

دیسکهای بین مهرهای

به علت اینکه بین مهرهها یک بالشتک قابل ارتجاع یا همان دیسک قرار دارد، ستون مهرهها توانایی خم شد، خم شدن جانبی و چرخش به طرفین را دارا میباشد. هر دیسک دارای ساختمان پهن و صافی میباشد که در وسط آن ماده ژله مانند به نام هسته دیسک (نوکلئوس) و در اطراف آن نیز رشتههای لیفی به نام آنولوس قرار دارد.

درحقیقت هسته بخش مرکزی و آنولوس قسمت محیطی دیسک را تشکیل میدهد. از وظایف مهم هر دیسک که بین دو مهره قرار میگیرد،

جذب انرژی جهت کاهش فشار به ستون فقرات میباشد. دیسکها در ابر فشارهای شدید آسیبپذیر بوده و این صدمه میتواند در هر دو بخش محیطی و مرکزی ایجاد گردد.

سطوح مفصلی مهرهها

مهرهها توسط مفصلهای کوچکی به یکدیگر متصل میشوند. این مفصلها بر اثر فشار یا ساییدگی آسیب میبینند و ممکن است بر روی آن قسمتهای صدمه دیده استخوان مهره دچار تورم شده و باعث شود که بر روی اعصاب اطرافش فشار وارد آید.

شبکه اعصاب

سیستم عصبی را میتوان به نحوی به شبکه تلفنها تشبیه نمود زیرا از طریق آنها، پیغام عصبی از مغز به سراسر بدن متصل شده و از همین طریق نیز به مغز بر میگردد. پیغامهایی که از مغز به سمت پایین میآیند باعث میشوند که عضلات منقبض شده و در نتیجه بر روی حرکاتی از بدن همچون راه رفتن، کنترل صورت گیرد. پیغامهایی که از پایین به بالا و به سمت مغز میروند حامل حسهایی مانندلمس و درد میباشند.

نخاع

یک دسته از بافت عصبی که اصطلاحاً به آن طناب نخاعی گفته میشود، از طریق مجرا یا کانالی که در داخل مهرهها وجود دارد، از مغز به سمت پایین میآید. ریشههای عصبی از طناب نخاعی خارج شده و مسافتی کوتاه در کانال را طی میکنند، سپس از هر سمت مهره (چپ و راست) یک عصب خارج میشود تا قسمت مربوط به خودش (تنه، دستها یا پاها) را عصبرسانی کند.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *